Sauni Faiāoga mai le Iunivesitē a Vitoria i Niusila e ā’oa’o matāupu Fa’amatuaofaiva mo Tausi Soifua i Sāmoa

29 May 2018

O taeao e tatala aloa’ia ai se polokalame fa’aā’oa’oga  fa’atausi soifua i lalo o se faiga pā’aga a le Iunivesitē a Vitoria i Ueligitone (NZ) ma la tatou Iunivesitē Aoao o Sāmoa. 

O lenei polokalame na afua mai ona o le utiuti o faiāoga agavaá o iai fa’ailoga fa’amatuaofaiva ma fa’ailoga o le Foma’i o le Tōfāmanino e a’oa’oina mataupu Fa’atausi Soifua i totonu o la tatou Ā’oga Fa’atausi Soifua i le Iunvesitē Aoao o Sāmoa. O lea na a’e ai se tōfā e tapena se polokalame fa’apā’aga a la tatou Iunivesitē Aoao ma le Ā’oga Maualuga Fa’atausi Soifua, Fa’atōsaga ma le Soifua Mālōlōina a le Iunivesitē a Vitoria i Ueligitone i le 2015. 

O le sini autū o lenei polokalame ina ia lagolago i le atinaéina o le Vaega o le Soifua Mālōlōina ma le Vaega o Ā’oa’oga i totonu o Sāmoa.

O le ulua’i taimi lenei ua fa’atino ai se polokalame fa’apenei, lea ua ta’ua o le - Growing our Own -, pe fa’aSāmoaina e faapea: - Tapu’e ma tapena ‘e ‘i tatou -. O se polokalame e tali atu ai i le utiuti o faiā’oga fa’atausi soifua i la tatou Iunivesitē ma tapu’e ai iloa ma tomai i le fa’atinoina o sa’ili’iliga mo fa’ailoga maualuluga. O le mafua’aga fo’i lea ua le mafai ai e la tatou Iunivesitē Aoao ona ofoina atu ni polokalame mo fa’ailoga maualuluga fa’apenei i la tatou Ā’oga Fa’atausi Soifua, ae le gata i lea mo le au-galulue Fa’atausi Soifua ma Fa’atōsaga i le Vaega Fa’asoifua Mālōlōina i Sāmoa.  

O Iūlai i le tausaga nei, e malaga mai ai ulua’i faiā’oga o lenei polokalame mai le Iunivesitē o Vitoria, le Susuga ia Dr Robyn Maude ma le Susuga ia Dr Ausaga Faasālele Tanuvasa e amata ā’oga mo i latou ua filifilia mo lenei polokalame. 

E aofia ai le to’alima ua tofia e ā’o’oga mo le fa’aailoga o le Foma’i o le Tōfāmanino, le to’avalu mo le fa’ailoga o le Matuaofaiva, ma le to’afāsefulu mo fa’ailoga Tipiloma ma Tusipasi i Sāmoa nei. O le fa’atinoina o lenei faamoemoe i Sāmoa nei o lo’o taulamua ai le Tapa’au a le Iunivesitē Aoao o Sāmoa, le Alii Polofesa ia Fui Le’apai Tu’ua ‘Ilaoa Asofou So’o, fa’apea le Matua o le Saofa’iga Fa’asoifua Mālōlōina ia Salā Ma’atasesa Samuelu-Matthes.

Sa saunoa le Afioga i le Soā Polofesa Hon. Luamanuvao Winnie Laban, o ia o le Tapaau Lagolago i Mataupu Tau Pasefika a le Iunivesitē a Vitoria i Ueligitone, o le lelei o lenei polokalame o le faia uma lea o ā’oga i totonu o Sāmoa, ma e mafai ai e le ‘au-ā’o’oga ona fa’aauau le tautua galue i totonu o Sāmoa, māfuta ma lagolago i aiga, ae le gata i lea o lo’o fa’aauau le sao tāua  i le fa’atinoga o le auaunaga, le ā’oa’oina o tama ma teine tausi soifua fa’apea le fausia o faiga fa’avae e tōmatauina ai le galuega fa’atausi soifua i Sāmoa.  

Sa saunoa mai fo’i le Afioga ia Luamanuvao: “Matou te manana’o e fesoasoani ia fa’atūmauina le to’a o tatou tagata Sāmoa, e ala i le fa’aaogaina o fa’atinoga aupito sili ona lelei mo auaunaga fa’atausi soifua - fa’a Sāmoa, ina ia fa’aauau le faia o sa’ili’iliga fa’asoifua mālōlōina e tagata Sāmoa mo tagata Sāmoa.”

ADVERTISEMENT

“O le taunu’uga o lenei fa’amoemoe, ia mafai e le Iunivesitē Aoao o Sāmoa, ona ofoina atu polokalame o fa’ailoga maualuluga nei mo le Auaunaga Fa’atausi Soifua ma Fa’atōsaga i Sāmoa, ina ia mafai ai ona fa’aleleia lenei auaunaga mo Sāmoa ma ona tagata.”

O le Susuga ia Gary Ward, o le Pule o Auaunaga Fa’atōfā Fetāla’i i le Viclink po’o se lālā o le Iunivesitē a Vitoria, fa’apea le Susuga ia Dr Kathy Holloway mai le Ā’oga Maualuga Fa’atausi Soifua, Fa’atōsaga ma le Soifua Mālōlōina a le Iunivesitē a Vitoria i Ueligitone, o lo’o galulue nei ina ia gasolo lelei lenei polokalame tāūa. 

Sa fa’apea ona galulue so’oso’o tau’au i lā’ua nei ma la tatou Iunivesitē Aoao o Sāmoa ina ia manino ta’iala uma auā se taunu’uga lelei o lenei fa’amoemoe. O fua lā o lenei galuega talu mai le 2015, lea ua iai le polokalame lea o le “Grow Our Own” po’o le “Tapu’e ma tapena ‘e ‘i tatou” ma o se polokalame ua mātauina le lagolagoina ma talisapaia e le Vaega o le Soifua Mālōlōina fa’apea le Vaega o Ā’oa’oga i Sāmoa. 

O lenei polokalame o le a tatalaina aloa’ia e le Afioga i le Alii Palemia o le Mālō o Sāmoa, le Afioga ia Hon. Tuilaepa Fatialofa Lupesoliai Dr Sailele Malielegaoi i le Iunivesitē Aoao o Sāmoa i lona laumua i le Papaigalagala. O ia fo’i o se tasi o lo’o lagolago malosi i lenei fa’amoemoe ona o le ōgatasi o lenei polokalame ma faigafa’avae a lo tatou Mālō ina ia si’itia le tulaga o le soifua mālōlōina i totonu o Sāmoa. 

Sa ia fa’amanatu mai, “Ua talafeuga fo’i lenei polokalame ma le tausaga lenei 2018, e toe tōmanatu ai Sāmoa aua o lea ua aulia mai le 100 tausaga talu ona o’o mai le Faama’i Oti i Sāmoa, lea sa faaumatia ai le soifua o tagata Sāmoa e tusa ma le 22% o le faitau aofa’i o tagata i lena vaitau i le 1918. 

O le tausaga fo’i lenei, e ao ai ona tatou fa’afetaia le Auaunaga Fa’atausi Soifua i Sāmoa, ua 100 tausaga talu ona fa’avae mai”.

Sa faapea mai Dr Holloway e fa’atatau i lenei polokalame: “O le matuā manaia lava o lenei avanoa e mafai ai ona faigaluega ma fa’asoa atu i pā’aga mai Sāmoa, ina ia a’oa’o ma tapu’e lava iinei i Sāmoa, tomai ma agavaa fa’atausi soifua ma fa’atōsaga, e mafuta ai ma aiga ma fa’amalosia le auaunaga fa’asoifua mālōlōina i tagata Sāmoa.”

O lenei polokalame o le a tatala aloa‘ia taeao, Aso Lua 29 Me 2018, i le itula e 3:00 i le aoauli i le Potu Seminā a le Laumua o Su’esuéga i Mataupu Tau Sāmoa a le Iunivesitē Aoao o Sāmoa i le Papaigalagala i To’omatagi.

 

Mo ni isi fa’amatalaga, fa’afeso’ota’i Alix Chapman i le [email protected], po’o le 04-463 6908.


29 May 2018

Related Stories


Bg pattern top

Sign in for free to read more stories

Bg pattern light

UPGRADE TO PREMIUM

Subscribe to Samoa Observer Online

Enjoy access to over a thousand articles per month, on any device as well as feature-length investgative articles.

Ready to signup?