TALATUU MA TALA O LE VAVAU NA FAAMAUMAU E PAPALAGI - O LE TALA IA SINA

Tusia Fuimaono Na’oia Faasavalu Touli F. Tupua ,

860 Hits

O Tafitofau ma Ogafau o le ulugalii- ona fanau lea o Tulifauiave ma Tulau’ena. Ona tutupu lava lea o tama nei ua mananaia. Ona ta’ua mai lea o le tamaita’i o Sina. Ua a’ave mai tala o le lalelei o lenei  taupou.

Ona sauni lea o le aumoega a tama nei, ua tao le pua’a. ona pena lea o le puaa. Ua tu’u uma i o la matua, a e ave na o le tapuvae. Ona o atu lava lea o tama nei; ua tumu le fale i ali’i-o manaia uma lava. Ona laulau lea o tauga a ali’i o le la tauga ma le puaa; lau tauga ma le moa ma mea lelei ese’ese e tele o tauga a ali’i ua i ai.

Ona fai atu lea o Tulau’ena. O la’u lenei tauga ma le tapuvae. Ona fai mai lea o le tamaita’i; Ali’i e, sau ia oe iinei ta te nonofo ai ma ta aina lau tauga. Ua taufai ita alii ina ua mana’o le tamaita’i i le tapuvae, ae tuu mea lelei e tele sa latou avatua.

Ona o’o lea ina fofola o fala, avatu fala o ia alii, avatu fala o ia alii, a e fofola o la fala ma le alii Tulau’ena. Ona o’o lea ina momoe le fale, ona sosola lea o Sina ma le alii nei o Tulauena, ua le nofo ai. A ua loto leaga lona uso matua, ina ua le nofo ia te ia Sina.

Ona nonofo lea ma fai lo latou aiga, a ua tiga pea le loto o le ali’i nei o Tulifauiave, ma ua na saili ai se togafiti e fasioti ai o Tulauena. Ona fai atu lea o Tulifauiave ia Tulauena, sau ia, se’i ta o e alo atu mai e ‘ai ma lo tatou aiga.

Ona fai atu lea o Tulauena, Sina e, sau ia, ua ou iloa nei o le a ou oti. A fa’apea e te vaai atu ua fati mai se galutoto, ona e manatua lea, ua ou oti. Ona e tu lea e savali e su’e atu a’u. A e a faapea e fati mai se galu sina, ona e manatu lea, o loo o’u ola. 

Ona alu lava lea o le aloga-atu, a e alu ifo Sina i  le nofo i le matafaga ma va’ava’ai i tai e tusa ai ma la tala na fai ma Tulauena. Ona alu lea o le va’a ua mamao lava i tai. Ona fai atu lea o le tama o Tulauena; a saga alu lava ifea lota va’a, o tele lava nei atu.

A e fai mai Tulifauiave; alo pea le va’a, se’i ta o’o i le mea o i ai “atu matatasi”. Ona o’o atu lea i tai, ua na ona sisi lava o le mau atu, ua tali goto lava le va’a. Ona o a’e lava lea, ua tai latalata ane i le a’au. Ona nofo lea o Tulifauiave ma polo le atu.

Ona fai mai lea ia Tulauena, sapo a’e lau atu. Ona sapaia lea e Tulauena, ona toe togi faasese atu lea o le tasi fasi atu. Ona fai atu lea; ia vave ona e oso ifo i le fasi atu e ava’e. a ua fai atu si tama, ‘se tia’i ia, o lena e tele lava atu ua i le vaa.

A ua le mafai Tulifauiave. Ona oso loa lea o Tulauena i le fasi atu. Ona ia maua lava lea. Ona manu a’e lea o le tua o Tulauena, ae tutu’i loa i le tao. Ona oti loa lea o Tulauena. A e alu a’e le va’a o Tulifauiave ma le loto fiafia, o le a fai ma ana ava Sina. 

A ua vaai atu Sina, ua fati mai le galu toto, ona masalo loa lea ua oti Tulauena. Ona tu loa lea savali, ua alu e saili lona toalua. Ona alu alu lea, tau atu i le lupe. Ona tagi lea. 

Le lupe, o le manu a Ali’i

Fa’amolemole a so’u fesili 

Pe na ua sau nei lo’u fili?

Ona tali atu lea o le lupe; ole alualu lava lea pua’a i le fai mai fua ia te a’u. Ona tali atu lea o Sina; ia vaai la oe-o le tau o lou agaleaga; o le a avatu la’u “ma’a tao lalago” e tu’u i lou isu. O le pogai lea o le puta o le isu o le lupe.

Ona toe alu lea o Sina- tau atu i le manuali’i. ona toe tagi fo’i lea pei ona faaalia i luga. Ona tali atu lea o le manuali’i; “Sina e, sau ia, o lena lava e alu atu. Tali Sina; Ia, o le taui lenei o lou agalelei, “avatu fulufulu ia o lo’u ie e tu’u i lou isu”.

Ona toe savali lea o Sina. Ona tau atu lea i le Manuma. Ona tagi fo’i lea o Sina pei o lana tagi muamua. Ona tali mai lea; o lena e alu atu. Ona fai atu lea o Sina. Sau ia, o le tau lava lenei o lou agalelei -ia avatu lava “la’u ie sina e tu’u i lou fatafata”. Ona toe savali lea o Sina, ona tau atu fo’i lea i le Manutagi; 

O le Manutagi o le Manuali’i 

Faamolemole lava o la’u fesili 

Pe na sau iinei lo’u fili?

Ona tali lea o le Manutagi; o lena ua alu. Ona fai atu lea o Sina; ia o le taui lenei o lou agalelei, ia avatu le “ie ula”, o lo’u ‘ie mumu i lou isu ma lo’u ‘ie tutupupu’u e tu’u i lou fatafata. Ona toe alu lea o Sina, ona tau atu lea i le Sega. Ona tagi fo’i lea o Sina; 

O le sega, o le manu a Ali’i 

Faamolemole lava se’i o’u fesili 

Pe na ua sau nei lo’u fili?

Ona fai atu lea o le Sega; Funa e, sau ia ina savali. A e tau atu lava i le tama’ita’i o Matamolali, ona e tago lava lea i le sasa mata o le tamaita’i i le si’usi’u launiu. Ona fai atu lea o Sina. A ona tau o lou agalelei, ia avatu lo’u “ie ula” e tu’u i lou fatafata ma la’u Lei lea e tu’u i lou gutu, ma lo’u ‘ie taele lea i ou fulu atomuli ma o le a e ai lava i fua o niu ma la’au suamlie o le vao. Ona alu lea o Sina, ua tau atu i le tamaita’i o Matamolali.

Ona sasa lea e Sina, o mata o le tamaita’i i le si’usi’u launiu. Ona fa’ataio lea o le tama’ita’i. Po’o ai lenei vale o Samoa, ua ana sasa nei ou mata. Ona fai atu lea o Sina; o a’u na o’u sau po ua e iloa lo’u fili? Ona fai atu lea o le tama’ita’i ia Sina; po’o le a lou fili? Tali Sina; o la’u tane ua oti. Ona fai atu lea o le tamaita’i. “Tali mau atu ia i le fale, ae o le a ou alu, ou te sa’ilia. Ona alu atu lea o le tamaitai ua susu’e Vaiola, a e pupuni Vaiali.

Ona o ifo lea o le solo a manaia ma taupou. Ona alu ifo lea o le tu’utafega, ua alu ifo ai le tamaloa. Ona fai atu lea o le tamaita’i. se’i au mai lau ‘ula ma a’u. Ona soso mai lea o le alii, a e tago atu le tamaita’i i le taofi mai. Ona fasi lea ma lelemo. A e tagi le ali’i ma faapea; Fiaola e! ona fai atu lea o le tama’ita’i. Ua e fiaola, a o fea sisifo! O fea o? o sasa’e! O fea o? o uta! O fea o? o Tai! O fea o? o lugā! O fea o? o lalō. Ia sau ia ta o, ua e atamai. Ona o a’e lea i le fale. 

Ona oso lea o Sina, ua a lafi. Ona fai atu lea o le Matamolali; Funa e, se’i aumai se ‘ie se’i lavalava ane si ali’i; ua susu lona ie. Ona tago lea o Sina ua togi mai i ai lona ie. Ona tepa lea i ai o le ali’i, ona misi lea o le gao o si ali’i. ona fai atu o le tama’ita’i po o le a le mea e misi ai lou gao? Ona fai atu o le alii; ou te alofa i le ‘Ie, pei o lo ma ‘Ie ma Sina. Ona fai atu lea o le tamaita’i; alii e, na o lo lua ‘Ie ea ma Sina e faapea? E le o si ou lava ‘ie. Toe fai atu le tama’ita’i ia Sina; e avane se selu e selu ai le ulu o le alii.

Ona tepa foi lea i ai o le alii; ona toe misi foi lea o le gao o si alii. Toe fai atu le tamaitai; Ali’e e, poo le a foi le mea e misi ai lou gao? Ona fai mai lea o le alii; o le selu nei pei o lo ma selu ma Sina. Ona fai atu lea o le tamaita’i; na o lo oulua selu ea ma Sina e faapea? E le o si ou lava selu. Ona nonofo lava lea o le alii ma le tamaita’i, ua le toe tautala ua faanoanoa tele lona loto, ina ua tepa i mea uma pei lava o a la mea ma Sina. 

Ona fai atu lea o le tamaita’i; Sina e, faaali mai ia i si ali’i nei a lailoa i alofa. Ona oso mai lea o Sina ua fusi lona tino ma fetagisi ma feasogi. Ona latou nonofo ai lea ma le tama’ita’i, ua fai ai lo latou aiga, ua fanau ai Sina. Ona ua peiseai ua matua lava i le tamaita’i le latou aiga i le agalelei ia tei laua ma si a la fanau.

© Samoa Observer 2016

Developed by Samoa Observer in Apia