Tala fa’asolo

188 Hits

TALA FAA-SAMOA

O le atua faapitoa lava o faatoaga a Samoa o Lesa lea e talitonu Samoa ua liua e avea ma Lulu. E tusa ai ma tusitusiga a Misi Tana, sa ofo atu taulaga ia te ia ae faapitoa lava i le masina o Aperila pe a amata le vaitau o le Tu’iefu.

O le faamoemoe- ia mafai ona ia auina mai ni timuga, ona soso’o ai lea ma le maua o le anoano o fua o faatoaga. I le isi itu, sa maua foi e Foge ma To’afa isi taumafa mai ia taulaga, ma e faapea o le a saga faaleleia ai le Tau.

A osofa’ia faatoaga e anufe, ona faapea lea o tagata Samoa e mafua mai i ni agaga leaga sa faaigoaina o le ‘auaŏ.’ O le isi faasalaga a Lesa fai mai tagata Samoa na te ‘aia ola tagata gaoi, e pei lava o Sa’ato le atalii o Foge ma To’afa ia ta’ua e tagata Samoa, o le atua na te puipuia tagata gaoi; ae o le isi atua o La’ala’a na te fasiotia tagata gaoi e ala i le faititili. 

O le tala’aga la o la’au totŏ autu a Samoa e faapea ua leva lava ona ola i totonu o Samoa mai le amataga; ma o la’au totŏ mai le lagi, e pei foi o le ‘ava Samoa. Ae o le la’au o le niu ma le talo, e talitonu tagata Samoa e faapea na aumai e Losi i le lalolagi nei ina ua uma ona ia gaoia mai atua, talu ai lona fai togafiti i le taimi o taua. E tusa ai ma le faamatalaga a Stuebel, i le gaoiga e Losi o le talo mai atua, e faapea na nanā e Losi i totonu o lana tama’i ato ma o lea na lē maua ai e tagata o Tagaloa ina ua latou suesueina Losi, ma maua ai i le ita tele. O lea na latou fasi ai o ia ma tuli mai i le lalolagi nei. 

O lea na ita ai tele Losi ma faapotopoto ai loa lana ‘au-tau o temoni; o se tasi o ia temoni o Moso, Fulufuluitolo, Faimalie ma Faitama’i, ae mulimuli lava ona auai le Fe’e. O i latou uma ia na ‘aufaatasi e faaleaga mailei a tagata o Tagaloa, sa mailei ai latou. 

O lea na latou faapotopoto ai se uta tele o i’a ma aga’i atu loa i le lagi ina ua uma ona valo’ia e le atua-a-manatu mea faigata o le a tutupu. Sa faailoa e Moso o ia e ala i ni timuga mamafa ma se matagi malosi e aunoa ma ni faafitauli ae faasaga Fulufuluitolo e matua faavevela le La. 

Sa mafai lava e le Fe’e ona manava i lalo o le vai ae faasaga Faimalie ma Faitama’i e taumafa le taalolo tele i totonu o le itula e tasi i le Lagi Tuasefulu lea sa i ai Tagaloaalagi, faatasi ai ma ‘ato uma o mea’ai. 

Ona osofa’i loa lea e lea to’aono tagata o Tagaloa, ma ua sosola ese ai, ae ua latou maua popo, fa’i ma ‘ulu ma aumai i le lalolago nei. O le taro Manu’a ma le talo Niue; o le Pula, Matalē ma le Pu’eutu, o ituaiga ia o talo lapopo’a ma e lelei tele; ma e ui lava ina tele ituaiga o talo- ae le lelei uma. O ituaiga o taamu o le Lau’o’o, Taamu-sega ma le Laufola, o ituaiga lelei ia mo le faalifu mo taumafataga a tamalii. O le Ufi masoā, ‘aso’aso, Ufipoa ma le Ufisina-o ufi lelei ia toe ‘i’o lelei. 

 

TAUMAFA SAMOA.

1. O le Fai’ai Vatia- E valu popo i le tanoa poo le umete. A uma ona tatau lea o le penu; ona aumai lea o masoa ua palu faatasi ma le niu. Ona avane lea o laufa’i ua uma ona lalagi i le tali ai ma afifī, ona tao lea.

2. O le Fai’ai Valuvalu-E valu popo i le tanoa ona tatau lea. Ona avane lea o ufi ua uma ona vavalu ma le lapa, ua olo ai ufi. A uma ona tatau le niu, uma ona olo ufi i le lapa, ona avane lea ua palu faatasi. Ona avane lea o laufa’i ua uma ona lalagi e ‘ofu ai ona tao lea.

3. O le Fai’ai Limu o le Sami-E aumai limu ona tuu lea i totonu o le tanoa vai se’i te’a le oona. A uma ona valu le popo ma tatau-ona palu faatasi lea. A uma ona avane lea o laufa’i ua uma ona lalagi, ona ofu ai lea ma ‘ave tao.

 

4. O le Fai’ai Fe’e- E valu le popo ma tatau. Ona pusa lea o le umu ma lalagi ai laufa’i ma tatau le niu. Ona aumai lea o fe’e, ua to’ese le taelama ma avane nuti faatasi ma le niu. 

Ona tipitipi lea  o ‘ave o le fe’e; ona avane lea o laufa’i ua uma ona lalagi tuu i ai vaega o le fe’e ua uma ona tipitipi ma sasa’a i ai le niu, ona ‘ofu loa lea.  

© Samoa Observer 2016

Developed by Samoa Observer in Apia