O le a faataatia e le Malo se tala o le tupe ua matua malu atoatoa

Tusia Lanuola Tusani Tupufia ma Faaliliu e Seagaitumua Tupuola ,

618 Hits

TALA O LE TUPU FAA-TAUPOU: O le Minisita o Tupe o  Sili Epa Tuioti –o le a tauaao atu lana tala o le tupe faa-taupou i le asō.  O loo pu’e lona ata iinei ma lona faletua o Pearl Tuioti i le taimi na faatauto ai Sili.

TALA O LE TUPU FAA-TAUPOU: O le Minisita o Tupe o Sili Epa Tuioti –o le a tauaao atu lana tala o le tupe faa-taupou i le asō. O loo pu’e lona ata iinei ma lona faletua o Pearl Tuioti i le taimi na faatauto ai Sili.

O loo fuafua o le a faataatia e le Minisita o Tupe o Sili Epa Tuioti-i le Laulau-a-Fono a le Palemene se “tala o le tupe ua malu atoatoa”- i le asō i Tuana’imato pe a toe tauaofia le Palemene mo le taimi muamua-o lana paeaiga faa-palemene lona XVI. 

O le a toesea le Palemia o Tuilaepa Sa’ilele Malielegaoi-talu ai ona o loo i Papua Niu Kini o ia mo le Fono o le 2016 a Ta’ita’i mo Aferika, Karipeani ma le Pasefika (A.C.P.) le Fono a  le Vaega o Setete.

O le Minisita o Pisinisi a le Malo, o Lautafi Selafi Purcell fai mai o lea tala o le tupe faa-taupou o loo auina atu ai se fe’au i matagaluega uma a le malo e faapea o le mea e te vaai i ai o le mea foi lena e te maua.

“E mafai ona e mana’o (mo ni mea e sili atu) ae le mafai ona e maua se toto mai ma’a,” o le faaaliga lea a Lautafi. “Ua uma ona matou tufa atu tupe e tusa ai ma le mea tonu mo Matagaluega uma ma ona pau lena o mea latou te maua.

O se tala o le tupe e matua maopoopo lava ma o le a lava le mea ua tuuina mai ia i tatou –o le a tatou galulue ma lena.” Sa le faailoa maia e Lautafi poo le a le tele o le tala o le tupe ae fai mai o le a faaalia mea uma lava e le Minisita o Tupe.

O le noatia i nisi o matagaluega autu a le malo –lea e aofia ai le Pulega o le Turisi a Saoa, Pisinisi a le Malo ma le Matagaluega o Fefaatauaiga.Fai mai latou te avea le mea ua tuuina atu mo latou. 

“O le faamoemoe faatasi ai ma a’u Matagaluega o le galulue lea faatasi ma le tala o le tupe,” o lana faaaliga lea. “E tatau ona matou tilotilo i le maua mai o  tupe maua o le galuega ina ia mautinoa ai o loo tatou maua lea tupe maua ma faaitiitia ai tupe alu i tulaga uma lava o matagaluega uma.

“E leai se mea e mafai e le malo ona fai pe a tatou le maua lena ituaiga o tupe….e tatau ona tatou mautinoa e faapea e aoga sene uma lava i totonu o le galuega o loo latou faia.”E tusa ai ma Lautafi, ua toe faaitiitia e le malo tupe alu uma lava-ia matou te iloa matou te le manaomia a’o tatou taumafai e faaaoga mea uma.”

Sa faamamafa e le Minisita e faapea o loo taiulu le malo e ala i lana faata’ita’iga. Ina ua fesiligia pe o le uiga o lenei faiga o le a faaitiitia foi ma alauni o Faipule ma Minisita. Fai mai Lautafi-ioe. Ua uma ona matou toe faaitiitia alauni,” o lana faaaliga lea.

“O vaega uma lava ua uma ona iloiloina ma o tupe alu uma foi e faataamilo i le uati. O le a matou faaaogaina se vaa itiiti i totonu o lenei paeaiga a le palemene ma ua iloa e Minisita uma lava lea tulaga. Ia ta’ito’atasi Minisita ona fai ia mautinoa e faapea o loo pa’ō pea le latou Minisita i lea tue ma iloa e leai se isi tupe e toe tuuina atu.”

I le ta’ua o le Matagaluega o Pisinisi a le Malo lea na te aoina tupe o vaevaega mai Pisinisi Ta’itasi uma a le Malo, fai mai Lautafi e tatau ona latou mautioa o loo latou totogiina atu tupe o a latou vaevaega.

I lana polokalame i vaiaso taitai ma le 2AP i le vaiaso talu ai, fai mai Tuilapea e pei lava o tala o le tupe i tausaga ua mavae, o le tala o le tue mo lenei tausaga-o le soifua lea e tusa ai ma mea e mafai ona tatou maua. E faalagolago mea uma ia tatou tupe maua,” o lana faaaliga lea  “E mafai ona tatou talanoa i miliona ma miliona ae mafai ona tatou faaaogaina mea o loo ia i tatou….e le mafai ona tatou faaaluina ni mea e le o i totonu o a tatou taga.” 

Ina ua faataatia e Tuilaepa le tala o le tupe mo le 2015/2016-i le taimi lenei i le tausaga talu ai-na ia faailoa atu i le Palemene o lona sini o le soifua lea e tusa ai ma mea tatou te maua. “O se faiga lenei e sili ona lelei mo le faagasolo i luma,” o lana faaaliga lea i le tausaga talu ai. 

“Tatou te le toe mafai ona faalagolago e faavavau i luga o le agalelei o a tatou paaga tau atiina a’e. E tatau ona tatou tilotilo i totonu i le gaosia o tupe maua i totonu o le atunuu ma fai fesili faigata…..o le a se mea tatou te mafaia pe afua i tupe maua ua ia i tatou?” 

Sa faaalia e Tuilaepa “e tatau ona tatou lotomau ina ia faamuamua le tatou fuafuaga tau atiina a’e ina ia le mafai ai ona faaitiitia le auaunaga e tuuina atu i tagata lautele.”

© Samoa Observer 2016

Developed by Samoa Observer in Apia